Fietsen naar Berlijn
Vanaf Enschede of Coevorden oostwaarts
Route van Kees Swart
‘Fietsen naar Berlijn’ begint in Enschede of Coevorden en loopt via het Teutoburgerwoud, Hamelen, Braunschweig, Brandenburg en Potsdam naar Berlijn. De route wordt in oostelijke richting beschreven, maar is met behulp van de gps-tracks ook makkelijk andersom te fietsen.
De route
Onderweg worden regelmatig andere fietsroutes gekruist of genaderd, zoals de R1, de Hanzefietsroute, de Weserradweg en de Elberadweg. Naast deze bekende routes is ‘Fietsen naar Berlijn’ een compleet nieuwe route met veel landschappelijke afwisseling, een route die cultuurhistorische hoogtepunten en fraaie binnensteden niet links laat liggen maar juist opzoekt, een route die geen gebrek heeft aan kampeermogelijkheden en die ook in stedelijke gebieden zo min mogelijk langs drukke wegen loopt. Zelfs in Berlijn is de route opvallend groen en grotendeels autovrij door gebruik te maken van nieuwe vrij liggende fietspaden en groenstroken die er na de val van de Muur zijn gekomen.
De hoofdroute is 740 km lang en gaat over rustige wegen en paden. Zo’n 300 km is autovrij en 90 km is onverhard. In het Teutoburgerwoud, het Lipper Bergland, het Weserbergland en het Hildesheimer Wald zijn wat klimmetjes, die nooit lang duren. Voorbij Hildesheim is de route grotendeels vlak. Naast de routebeschrijving geeft de gids veel (cultuur)historische wetenswaardigheden, informatie over bezienswaardigheden onderweg, tips voor fietsers die ook met de trein willen reizen, suggesties voor het combineren met andere fietsroutes, nuttige internetadressen, een overzicht van campings en weblinks naar andere overnachtingsmogelijkheden.
Praktische informatie
Een groot deel van de route is min of meer vlak. Waar de route door uitlopers van het Duitse middelgebergte gaat, zoals het Teutoburgerwoud, het Lipper Bergland, het Wesergebergte en het Hildesheimer Wald, moet regelmatig enkele kilometers worden geklommen. Hellingpercentages kunnen daar oplopen tot rond 10%, maar het hoogteverschil dat overbrugd moet worden is zelden meer dan 100 m. Vergelijkbaar met fietsen in Zuid-Limburg en minder zwaar dan de Ardennen. Enkele alternatieve trajecten zijn wat zwaarder.
Een andere uitdaging kan het wegdek zijn. Bospaden kunnen variëren van goed ingereden grind, dat bij droog weer nauwelijks onderdoet voor asfalt, tot een mix van kapotgereden stenen, hoogliggende boomwortels, erosiegeulen en modderpoelen na hevige regenval. Ook verharde wegen kunnen sterk variëren: van perfect asfalt tot schots en scheef liggende keien uit het begin van de 20e eeuw. Duitse fietsers lijken zich er niet zoveel van aan te trekken en kiezen vaak voor wat dikkere banden, die niet keihard worden opgepompt. (De auteur van deze gids heeft meestal op 50 mm brede Big-Apple-banden – van Schwalbe – gefietst, met een bandenspanning van 3 à 4 bar). Wie hier met racebandjes wil gaan fietsen, zal stukken moeten lopen, maar op een gravelbike met wat bredere banden (vanaf 32 mm, liever nog dikker) of een solide vakantiefiets is deze route goed te doen.
Naast de gids is een overzichtskaart van de doorkruiste gebieden handig, maar niet strikt noodzakelijk. Wie een gps-apparaat van Garmin gebruikt, heeft veel aan de digitale OpenFietsMap (hier gratis te downloaden: https://www.openfietsmap.nl/downloads/germany).
De beginpunten van de route – Enschede of Coevorden – zijn goed per fiets bereikbaar, zo nodig met behulp van het netwerk van fietsknooppunten (www.fietsnet.be).
Ook per trein zijn veel plaatsen langs de route goed bereikbaar. Tussen Amsterdam en Berlijn rijdt om de 2 uur een rechtstreekse intercity met fietsplaatsen (die gereserveerd moeten worden); tussen Hengelo en Bielefeld rijdt elk uur een regionale trein met een groot aantal (niet-reserveerbare) fietsplaatsen.
Deze route is te combineren met de volgende routes:
- EuroVelo 2/D3/R1: bij Detmold (oostwaarts of terug naar Nederland) en in Berlijn (naar Polen)
- Hanzefietsroute: bij Detmold zuidwaarts richting Sauerland, Keulen en Roermond
- Weser Radweg: in Hamelen noord- of zuidwaarts
- EuroVelo 13/IJzeren Gordijn: in Bad Helmstedt noord- of zuidwaarts
- Elbe Radweg: in Rogätz (richting Praag) en Tangermünde (richting Hamburg)
- D11 Ostsee-Oberbayern: in Potsdam noord- of zuidwaarts
Routeboekjes bestellen
Meer informatie over het bestellen en donateursvoordelen
GPS-track downloaden
Deze route is niet van Europafietsers. Voor GPS- en andere informatie verwijzen we naar de website van de maker.
Deel deze route
Foto album
Ervaringen van fietsers
Wil je graag vertellen waarom je deze route leuk vond, wil je anderen laten delen in wat je beleefde of wil je met ons een blog delen? Vul dan hieronder je ervaring in.
Het is niet de bedoeling om hier vragen te stellen over de route of om over de ervaringen en suggesties te discussiëren. Deze worden verwijderd. Als je donateur bent, dan kun je die stellen op het Forum, daar is het makkelijker om met anderen in contact te komen en te discussiëren. Of je stuurt je vraag in via Contact - onderwerp Algemeen.
Deel jouw ervaring
Op zijn we vertrokken vanuit Uitgeest NH naar Berlijn. In Enschede de route opgepakt. Op onze gravelbikes met bepakking hebben we in 12 etappes de route naar Berlijn voltooid. Prachtige route. Autoluw, door prachtige dorpjes en steden. Afwisselend onverhard, verhard, landerijen en bos. Veel te zien onderweg. Uitstekend te volgen via de gpx bestanden op de Garmin. Overnachtingen geregeld via Vrienden van de Fiets, AirBnB en Booking die we wel vooraf geboekt hadden. Wat een fantastische ervaring!
Ik ben op 3 juli in Hengelo vertrokken voor de fietstocht naar Berlijn. Ik heb de afstand in 5 dagen afgelegd dus ongeveer 150km per dag en 1 dag 185km. Ik had een gravelbike met 35mm banden en ik het overnacht in hotels dus wel wat bagage bij maar geen tent of zo. Gelukkig kwam de wind uit het westen en de laatste 300 kilometers zijn nagenoeg vlak.
De route is knap gemaakt en is echt heel rustig en ook grotendeels autovrij. Je fietst wel door een erg rustig deel van Duitsland en wat mij betreft ook niet altijd het mooiste deel van Duitsland maar ik vond het gewoon leuk om een keer naar Berlijn te fietsen. Omdat het weer die week niet al te best was ben ik ook weinig andere fietsers tegengekomen en ook in kleine plaatsjes kwam ik weinig mensen tegen waardoor ik soms uren kon fietsen zonder iemand tegen te komen. Vooral in de wat grotere steden een hotel geboekt en daar dan overnacht.
Zoals andere fietsers ook schrijven is er nog al een diversiteit in type ondergrond waar je over heen rijd. Soms inderdaad over grote stenen in een afdaling of door een bos waar ze net bomen aan het omzagen zijn waardoor er bijna niet te fietsen is. Maar over het algemeen was het goed te doen op mijn 35mm banden maar soms was er wel wat stuurmanskunst nodig om op het juiste pad te blijven. In het eerste deel liggen ook wat heuvels maar die zijn nooit extreem lang en leuk voor de afwisseling en het uitzicht. Als je het voormalige Oost-Duitsland binnen fietst dan is het vooral vlak en veel kleine rustige dorpjes tot je Berlijn nadert. Dan komt weer het stedelijk gebied en vanaf Potsdam is het gewoon genieten en ben je zeker nog 2,5 uur aan het fietsen voor je bij de Brandenburger Tor staat om de foto te maken. Daarna met de trein weer terug naar Hengelo.
Wij hebben de route tot de Schwielosee (onder Berlijn) gereden als onderdeel van onze fietstocht in juni naar Praag.
Rustig vanuit huis zijn we naar Ootmarsum gereden om daar de route (aanloop vanuit Coevorden) op te pikken. Wij hadden koel instabiel weer met pittige onweersbuien. Dat maakte dat wij het eerste deel van de route regelmatig een airb&b of een overnachtigingsplek via bike&bett hebben geregeld. Verder hebben we gekampeerd.
De route heeft mooie stukken, maar de ondergrond waarop wij fietsten was regelmatig bijna niet fietsbaar. Wij hebben 50mm brede banden, maar in het bos waren de paden soms zo slecht dat het gevaarlijk was (hebben mtb ervaring). De grond was verzadigd met water en de keienpaden waren vaak lastig om overheen te rijden. Er zitten verschillende langere klimmen over onverharde grond in die echt zwaar zijn op een fiets met kampeerbepakking. Bepaalde stukken zou ik nu niet meer willen rijden, oa een stuk dat samenloopt met de wandelroute, een zandweg (is echt een onderdeel van een fietsroute) waar het nu al bijna niet fietsbaar is (Tangermunde-Brandeburg), een geasfalteerd fietspad richting Tangermunde dat zoveel wortelopdruk had dat je er alleen stapvoets overheen kon rijden, een keien landweg richting Rabke wat net voorzien was van een lading grote scherpe keien (niet fietsbaar), MTB routes die in deze route zijn opgenomen die niet geschikt zijn voor fietsen met bepakking.
In de buurt van Hildesheim hadden wij een pittige klim in het bos. Dit heeft ons doen besluiten om via Braunschweig (Jeugdherberg) te rijden. De geplande route naar Rabke zou 72km zijn met een nog zwaardere en langere klim aan het einde van die tocht.
Na Brandenburg zijn wij bij Geltow naar het zuiden afgebogen en op een leuke camping in Ferch terecht gekomen. Tenten staan daar in het bos. Vanuit daar hebben we nog een rondje Schwielowsee gemaakt om zo Potsdam met zijn mooie kastelen te bekijken op de fiets zonder bepakking. In Berlijn zelf nu niet bezocht, maar daar zijn we eerder al eens geweest.
Vanuit Ferch kun je via de R1 naar Lutherstadt/Wittenberg om via de Elbe-route naar Praag te fietsen. Je kunt onze fietstocht op Polarsteps volgen: https://www.polarsteps.com/Kiek1957/24855565-fietsen-naar-berlijn-praag-en-weer-terug
De route, fietsen naar Berlijn, heb ik de meivakantie van 2026 gefietst. De route is zeker autoluw, gaat door prachtige dorpjes, steden en bos- en natuurgebieden. De eerste paar dagen waren met een vol bepakte fiets iets pittiger dan gedacht, aangezien er de nodige en soms stevige klimmetjes tussen zaten. Niettemin was de route goed te doen en werd deze naarmate ik dichter bij Berlijn kwam steeds vlakker. De kwaliteit van de wegen, ook die van asfaltwegen, waren af en toe ondermaats, maar mijn gewone banden hebben het overleefd. Onderweg heb ik gebruik gemaakt van adressen van Vrienden op de fiets en eenvoudige onderkomens via booking.com. Aangekomen in Berlijn heb ik de stad met de belangrijkste highlights in een dag kunnen verkennen. Met de trein terug ging perfect, de ICE heeft ruim plek voor de fiets. Deze moet wel van te voren worden gereserveerd. Van Berlijn naar Utrecht kostte mij nog geen 7 uur reistijd. Terugkijkend was het al met al een mooie tocht die echt anders is dan bijvoorbeeld op de fiets naar Parijs.
Ik heb de route in augustus 2025 gefietst.
Aanloop:
– Reisfiets met volledige kampeeruitrusting, wat te eten voor de eerste dagen, gereedschap enz. Maakte het een zware fiets. Ik wilde kamperen waar het kon en een hotelletje nemen waar nodig….
Route van http://www.fietsennaarberlijn.nl gehaald. Die is in allemaal segmenten verdeeld die ik niet 1 voor 1 wilde aanpassen. Ik wist ook niet van tevoren hoe lang mijn dagetappes zouden worden. Pech, regen of hitte, klimmen of wind tegen/mee. Een reisfiets is geen racefiets, dat had ik in NL al ondervonden.
– Was eerder in het jaar al naar Enschede gefietst. Dat werd dus mijn vertrekpunt naar Berlijn. De overweging naar Berlijn en niet andersom: bij mooi weer een beetje wind tegen, bij slecht weer wind mee. Plus dat het leuker is ergens heen te gaan als doel ipv naar huis te fietsen.
– Met veel moeite met een internettool alle segmenten aan elkaar geplakt en variaties eruit gehaald. Beetje op de foto’s in komoot gekeken of het voldeed. In komoot een voorkeur aangegeven voor gravelpaden. Dat heb ik ook geweten 😉
In komoot 1 lange route van gemaakt en elke dag het deel wat ik gedaan had eraf gehaald.
Mijn ervaring: wat een mooie route! Ik reed hoofdzakelijk alleen over het (eeuwige) Duitse platteland. De stadjes tussendoor doe je ook aan. Soms denk je waarom is er in dit stadje een omweg? Om daarna verrast te worden door een mooi gebouw, prachtig plein. Precies wat ik wilde, niet alleen maar jakkeren maar ook dingen zien. De reis was mijn doel immers.
Ik vond de route de eerste 4 dagen heel zwaar. Mijn routes waren in het begin 90 km en dat was te lang. Het was erg warm met een hittegolf en de klimmetjes over (soms heel slecht) gravel in de heuvels waren erg steil. De fiets moest dus zo nu en dan geduwd worden. Zo nu en dan met asfalt met 50 kmpu naar beneden koelde weer lekker af.
Mijn voorkeur voor gravel had tot gevolg dat ik nog vaker (?) van het asfalt af ging. Fietst minder snel maar geen e-fiets te bekennen, je fietst in de stilte en leegte, erg rustig.
Route gaat meestal over Duitse fietspaden. Is wel wennen, vaak over de stoep, dan ineens weer niet, fietspaden, dan links en dan weer rechts, oversteken bij voetgangers, dan weer niet…. zaten ook stukken bij over autowegen. Dat vond ik niet zo leuk want je wordt dan met hoge snelheid door auto’s gepasseerd….
Weer sloeg wat om in de tweede week en na de heuvels had ik forse wind mee. Twee keer een rustdag genomen in een hotel om Hammeln en Potsdam te verkennen en even bij te komen. Beide erg mooi en aanraders…
In Berlijn aangekomen nog drie dagen daar rondgekeken, dagje ook met de fiets gedaan. Dat werkt echt een stuk beter dan het OV.
Trein terug gaat erg goed totdat je moet overstappen in NL. Wat is het toch slecht geregeld in ons land. Treinen moeten laten passeren omdat er geen ruimte was…
Al met al een erg mooie ervaring…
Ik heb een groot deel van de route gefietst op een ongemotoriseerde stadsfiets met 7 versnellingen, in Augustus (van Hameln naar Haldensleben de trein gepakt) De eerste drie trajecten beschreven in het boek waren echt een beproeving. Ik dacht te kunnen kamperen, maar de combinatie van nachtelijke regen en kou met overdag lange etappes met veel klimwerk, zware bepakking en tricky afdalingen met veel keiïge afdalingen hebben mij gemotiveerd om na drie overnachtingen te kiezen voor goedkope hotels de rest van de weg, en het laatste traject in tweeën te knippen. Eenmaal in voormalig Oost-Duitsland begon het Genieten. Rustige wegen, af en toe een mul zandpad, veel variatie, zon en niet te veel wind. Hameln, Brandenburg, Potsdam en Berlijk waren spectaculair mooi. Fiets in de trein werkt goed.
Genoten van de prachtige, afwisselende en culturele route!🤩 We hebben de route in 11 dagen gefietst, zonder rustdag. Meestal gekampeerd. De eerste vier dagen vond ik best pittig wat de steile klimmetjes betreft. Op sommige onverharde wegen had ik graag gewild dat mijn banden breder waren dan 32 mm. (Jaloers op partner op Santos met 55 mm banden.) Maar ja, een kleinigheid houd je altijd.😁 (PS Onderstaande opmerking van Maarten hadden wij helaas niet gelezen. Daarom uiteindelijk 10 km extra gefietst.)
Bij de Kalimandscharo (de grote zoutberg bij Colbitz) loopt de route over een spoorviaduct die vernieuwd wordt en niet toegankelijk is. We zijn langs de bosrand naar het volgende viaduct gefietst
Hoi Maarten,
Heb je de route gefietst met het GPX bestand gehele route?
Het trapje op traject 8 Tangermünde – Brandenburg op 4.3 km is er niet meer. Het is nu een geasfalteerde afrit
Ik heb de route in juni 2024 gefietst en omdat ik de R1 (gedeeltelijk) een jaar eerder had gefietst, kan ik vaststellen dat deze route veel leuker en aantrekkelijker is. De wegen zijn vrijwel zonder uitzondering autoluw (behalve in de steden natuurlijk), voert door erg mooie en rustige gebieden, en de route is prima te doen. Het enige pittige en uitdagende stuk zijn de beboste heuvels in het Teutoburgerwoud; er zijn daar klimmetjes waar het echt even aanpoten is, maar het blijft ontzettend mooi.
De route voert ook mooi langs fijne campings op handige afstand van elkaar, behalve in voormalig Oost-Duitsland, waar je maar weinig kampeermogelijkheden hebt en meer bent aangewezen op hotels, hoewel die gelukkig niet erg duur zijn in Duitsland, net zo min als restaurants.
Ik fietste met gps navigatie (een Garmin Explore fietscomputer), met gpx bestanden die ik had gedownload van recreatief-fietsen.nl (ze zitten wat verborgen daar dus even zoeken). Ideaal. Ik heb die tracks ook op mijn Komoot site staan, en ik kan ze delen met je, mocht je interesse hebben.
Ik fietste gemiddeld 75 km per dag, heb 1 rustdag gepakt, en vanuit Berlijn een Flix bus terug naar huis genomen.
Een hele mooie ervaring, al met al, en zeker de moeite waard.
Beste Jan,
Ik wil deze zomer met een vriendin naar Berlijn fietsen en zou graag gebruik willen maken van jouw komoo tracks. Zou je die met mij willen delen?
Hartelijke groet, Ivonne van der Velden
Hoi Jan,
Las met interesse jouw ervaringen vd Berlin (Cees Swartling route).
Ben ook van plan deze route in het voor jaar te fietsen. Je deed al een vermelding mbt gpx bestanden, welke wat lastig te vinden zijn. Wilt u deze bestanden met mij delen? Ben daar zeer dankbaar voor.
Zie mijn email adres.
Met vriendelijke grote, Peter Beltman
Hallo Peter,
Ik doe dat graag, maar ik zie je email adres helaas niet. Je zou het volgende kunnen proberen om de gpx bestanden te downloaden: https://www.recreatief-fietsen.nl/fietsennaarberlijn/fietsen-naar-berlijn/gps2
Als dat niet lukt, mail me dan even op janvandongen at yahoo . com.
Groet,
Jan