Langs pelgrimswegen naar Santiago de Compostela

(route van Clemens Sweerman)
Al sinds de middeleeuwen is de route naar Santiago de Compostela een belangrijke pelgrimsroute. Was het vroeger een barre ontdekkingsreis, de moderne pelgrim zoekt zichzelf, en doet dat te voet of per fiets. We volgen rustige, niet-toeristische, goed geasfalteerde wegen langs vele historische pelgrimsplaatsen. Daarnaast kun je genieten van de rijk geschakeerde landschappen.

De route


De route is gebaseerd op oude pelgrimskaarten. Het Franse en Spaanse deel staan op de Unesco-Werelderfgoedlijst.

Zwaarte

De route is tot aan de Pyreneeën niet zwaar. Daarna, het Spaanse traject, blijft het behoorlijk klimmen, en is het - in de zomer -  erg warm, wat een behoorlijke aanpassing van de fietser vraagt.

Boekjes

De route bestaat uit 3 delen:

De boekjes hebben de volgende kenmerken:

  • Kaartjes met de route
  • Navigatietekst met indicatie van voorzieningen (navigatie alléén van de route-alternatieven in beide richtingen!)
  • Informatie over zwaarte en wegkwaliteit
  • Informatie over historische en toeristische bezienswaardigheden
  • Aanvullende informatie over pelgrimeren vroeger en nu
  • Overnachtingslijsten
  • Informatie over vervoer
  • VVV-adressen

De route is ingetekend op kaarten met schaal 1:150.000

Meer informatie

  • Fietspelgrims hebben als aanloop de keuze uit deze route of de wat oostelijker gelegen Europafietsers route "Langs Oude Wegen en Pelgrimssteden". Vanaf de Pyreneeën wordt dan met deel 3 de Camino Frances gevolgd.
  • Er is een infocentrum van het Nederlands Genootschap van Sint Jacob: Janskerkhof 28a, 3512 BN Utrecht. Ingang pand aangebouwd tegen de Janskerk, nabij de Dom. Bekijk ook de website van het Genootschap.
  • In Frankrijk groeit het aantal pelgrimsgîtes / -refuges langzaam: voor onderdak is een credential nodig en bij drukte genieten wandelaars voorrang.
  • De St.Jacobs fietsroute begint in Haarlem (Rosenstock Huessy huis: Hagestraat 10). Een groep vrijwilligers van de Regio Bollenstreek van het Genootschap zorgt hier voor stempels en informatie. Indien gewenst krijg je hier een rondleiding door het oude Gasthuis met kapel waar al eeuwen geleden pelgrims langskwamen op weg naar Santiago. Het is belangrijk dat je vooraf een afspraak maakt : jacobskapel-haarlem@santiago.nl. Telefoonnummer, datum, tijd en lopend/fiets, vertrek vermelden: vrijwilligers nemen contact op.
2.500 km
Haarlem - Santiago de Compostela
Vanaf 32 dagen
Nee

Deel 1: Haarlem-Tours

De route gaat langs historische pelgrimswegen langs onder andere Compiègne en Chartres. Alternatieve routes leiden langs Antwerpen, Parijs en Orleans. Parijs-Orléans-Tours is in beide richtingen beschreven. Het landschap is vlak tot licht glooiend.

Cover St Jacobsroute deel 1

Kaart van Deel 1: Haarlem-Tours
870 km
Haarlem-Tours
Vanaf 10 dagen
Antwerpen90 km
Parijs / Orléans370 km

 

Deel 2: Tours - Oloron-Ste.Marie

De hoofdroute volgt historische pelgrimswegen naar de voet van de Pyreneeën. Door bekende wijnstreken (St.Emilion), langs bezienswaardige steden zoals Poitiers, via kleine rustige wegen, soms heuvelachtig maar niet echt moeilijk voor de gemiddelde vakantiefietser. Hier is in de dorpen, op campings en in hotelletjes de pelgrimsroute bekend. De alternatieve kustroute (360 km) maakt een rondrit mogelijk. Met name in het zuidelijke deel van de alternatieve kustroute is gekozen voor rustiger wegen en een nieuw fietspad door de bossen. Na Dax moet je kiezen tussen de westelijke route (St.Jean-Pied-de-Port, Roelandpas) of de oostelijke (Oloron-Ste.Marie, Col de Somport). De Col de Somport is hoger, maar klimt geleidelijker. Op het moeilijkste deel is de weg vrijwel autovrij, dankzij de autotunnel.

Cover St Jacobsroute deel 2

Kaart van Deel 2: Tours - Oloron-Ste.Marie
640 km
Tours - Oloron-Ste.Marie
Vanaf 8 dagen

Deel 3: Oloron-Santiago de Compostela

We vervolgen de route over de Pyreneeën, die een goede test blijken voor het Spaanse bergland. Dit worden de zwaarste delen, maar ook de hoogtepunten van de gehele route. Wie hier ongetraind begint moet oppassen voor onderschatting, er volgen meteen enkele bergetappes. We verbinden historische pelgrimsplaatsen langs de legendarische Camino, maar gaan waar mogelijk over rustiger wegen. Bergketens wisselen af met Rioja wijnvelden en Castiliaanse hoogvlakten. Ten gevolge van de verkeersontwikkelingen in Spanje zijn de stille weggetjes waarop het zo zorgeloos rijden was niet meer beschikbaar. De fietsroute is aangepast om onaangename en gevaarlijke trajecten zoveel mogelijk te mijden met behoud van de historische hoogtepunten die in deze pelgrimsroute thuis horen.
Dat betekent dat fietsers op veel plaatsen bewust afwijken van de alom aanwezige gele (pelgrims)pijlen. De hoofdroute is heengaand beschreven, de alternatieve route (Camino Antigua) teruggaand.

Cover St Jacobsroute deel 3

Kaart van Deel 3: Oloron-Santiago de Compostela
1.020 km
Oloron-Santiago de Compostela
Vanaf 14 dagen
Kustroute360 km
Navarra95 km

 

Clemens Sweerman

Aanvullingen

Onze boekjes worden doorgaans elke 3 jaar herdrukt. In de tussentijd verandert er vaak wat, vooral op het gebied van logies. 1x per jaar verzorgt de samensteller van de route een complete lijst met gecontroleerde aanvullingen. Die lijst vind je hieronder, voor de meest recente druk en de voorgaande druk.

Voor het bijhouden van veranderingen hebben we de hulp van fietsers nodig: stuur je opmerkingen over de route in! De (nog niet gecontroleerde) opmerkingen vind je onder de tab Opmerkingen. Ook deze kunnen belangrijk zijn voor wie nu op weg gaat of op weg is, bekijk die dus ook.

Fietsvervoer naar Nederland

  • Als je zonder fietsbeperkingen sneller wilt reizen, levert een transportbedrijf de fiets vanuit Santiago thuis af in Nederland en Vlaanderen. Het vervoer kost ca. €130 en vindt op de vrijdag plaats via een distributiecentrum in Vessem. Bagage kan ook worden vervoerd, kost ca. €60. Soetens Transport, tel. 0497 591673, e-mail: jsoetens1950@hetnet.nl
  • Een nieuw alternatief is met UPS [=mailboxes, Carrer Santiago de Guayaquil 5]. Via kantoor ter plaatse: daar melden en betalen: € 95.  Komen fiets en bagage ophalen en zij pakken voor je in. [melding Herman Kusters]
  • Fietsen en bagage op je huisadres af laten leveren is een heel goed en betaalbaar: op het busstation in Santiago bij ALSA, Plaza Camilo Díaz Baliño s/n; +34 981586453 www.alsa.es. Ze rijden 3 keer per week en regelen met de vervoerder SEUR verder alles voor het vervoer van je fietsen en bagage. Na 2 werkdagen wordt alles keurig verpakt op je huisadres afgeleverd voor € 77,55 incl. btw per fiets of fietsaanhanger. [Bert & Tiny Guntlisbergen]
  • Fietsenwinkel in Rua de San Pedro pakt je fiets in voor €20 en regelt taxi voor fietser plus fiets naar vliegveld voor €40. [melding hr Slierendregt]

Openbaar vervoer

Trein

  • Het beginpunt Haarlem en verderop Leiden, Dordrecht, Breda, Antwerpen of Mechelen zijn eenvoudig te bereiken, ook met fietsen mee.
  • Terug vanaf Tours: de meeste TGV's vervoeren geen fietsen, echter andere treinen vanuit Tours (Dax, Pau) en Parijs wel, en wel kosteloos. De reis wordt in Parijs altijd onderbroken, waar men van het eindstation door het centrum naar het Gare du Nord moet fietsen (4,5 km). De fiets mag niet mee in de metro.
  • Er loopt een boemeltreintje van St Jean-Pied-de-Port naar Bayonne (TGV) , duurt een uur; direct aansluiting op tgv Bordeaux.
  • Vanuit Bordeaux gaat er een trein (om ca. 16.00 uur, kijk op www.bahn.de voor details) per dag om Parijs heen direct naar Brussel in 6 uur.
  • Vanuit Parijs rijdt een TGV naar Lille waarin de fiets mee mag. Evenzo in de sneltrein (Corail) naar Amiens, overstappen naar Lille. Vandaar Intercity naar Antwerpen of Brussel, waarvoor vanaf de grens een (naar Nederland internationaal) fietskaartje nodig is. Vervolgens nog de Intercity naar Roosendaal en verder.
  • Vanuit Santiago dagelijks 1 sneltrein naar Hendaye (De fiets mag niet mee, maar wordt per bodedienst bij een fietsenzaak in Irün afgeleverd. Deze winkel sluit om 20 uur, hetgeen meestal een overnachting betekent. ca € 55 plus € 35 voor de fiets. Adres bode: Avda de Lugo 193 of de fietsenmaker bij het Alsa Busstation. Er zijn geen berichten over schade.)
  • Vanaf Hendaye slaaptrein met fiets naar Parijs.
  • Binnen Spanje gaat de fiets gratis of tegen laag tarief met een aantal regionale treinen mee, maar dat hangt af van het soort trein en het levert regelmatig (taal-) problemen op. Vanuit Santiago lopen verbindingen via León, Palencia en Burgos naar Logroiïo en Santander (opstapplaats fietsbus). Reken vanwege soms slechte aansluitingen op een reisdag. Zie ook op www.renfe.es.
  • Een belevenis biedt een reis met de FEVE smal-spoorlijnen door het grillige berglandschap naar Bilbao en Santander (fietsbus). Vertrek vanuit León maar kan ook in Guardo of nabij Aguilar opgepakt worden. De fiets mag gratis mee: www.renfe.com. Treinliefhebbers kunnen dit smalspoor zelfs vanuit Ferrol langs de noordkust nemen met een overstap in Oviedo naar Santander. Vanuit de trein zie je met hoeveel kunst en moeite de spoorwegen door het mooie en bergachtige landschap zijn aangelegd met vele tunnels, bruggen en keerlussen.
  • Handige fietsers halen wielen, stuur, zadel en de nodige rekjes van het frame en nemen dit geheel in een foedraal mee als handbagage in de snelle Spaanse trein en bij max. 120x90 cm mag men vervolgens mee in de TGV van Irün/ Hendaye naar Paris Montparnasse of, nog sneller, met een overstap in Lille naar Brussel. Goede informatie geeft de Treinreiswinkel in Leiden (www.treinreiswinkel.nl).

Vliegtuig

  • Vliegen uit Santiago: in de zomer vliegen diverse maatschappijen rechtstreeks van Santiago naar Amsterdam, waarbij de fiets (soms zonder doos) mee kan. Het aanbod kan per jaar verschillen (Iberia, Vueling, Air Berlin...). Informeer daarom steeds naar de laatste stand van zaken, bijvoorbeeld via een ticketsite.
  • Bij lijnvluchten kan het bagageruim maar beperkt fietsen aan. Meestal moet er in Madrid overgestapt worden.

Fietsbussen

  • In de zomermaanden rijdt een wekelijkse fietsbus, voorzien van een speciale aanhanger voor fietsvervoer.  Er moet ruim vooraf geboekt worden. De busmaatschappij rekent voor een enkeltje de halve retourprijs plus een toeslag. Tandems, ligfietsen en fietskarren kunnen na melding vooraf beperkt mee. Met één of twee reservedagen hoeft men niet bang te zijn de terugreisdatum te missen.
  • In juli en augustus wekelijks van en naar Tours en Bléré (ca. 20 km van Tours), via Hendaye en Dax. Op vrijdagavond heen en op zaterdagavond terug.
  • St.Jean-Pied-de-Port en de Spaanse grens over naar Pamplona (St. Jacobs fietsroute deel 3), wekelijks vanaf 13 juni t/m 29 augustus, vrijdagavond heen en zaterdagavond terug.
  • Logrono of Santander in hoogseizoen   [vanuit Santiago 's morgens en 's avonds een Spaanse bus naar Santander, met beperkt fietsvervoer]

Opstapplaatsen en dienstregelingen wijzigen regelmatig. Informeer je daarom tijdig bij Cycletours of Fietsvakantiewinkel. Reserveren bij www.cycletours.nl of www.fietsvakantiewinkel.nl

Boot

  • Engels alternatief. Er is een leuk alternatief voor de thuisreis:  van Santander de boot naar Plymouth om van daaruit naar Nederland terug te fietsen of te treinen. (bij uitgeverij Free Musketeers is een lezenswaardig boekje daarover van Bram Stoffers verschenen)

Te combineren met

Deze route is te combineren met de volgende routes.

Deel 1: Haarlem-Tours

Deel 2: Tours - Pyreneeën

Deel 3: Oloron-Santiago

Routeboekje(s) bestellen

Met onderstaande link(s) kun je het gewenste boekje bestellen bij de Webwinkel van Europafietsers. Ben je donateur van Europafietsers, log dan na het plaatsen van je bestelling(en) eerst in voordat je de bestelling gaat afronden.

Cover St Jacobsroute deel 1
St. Jacobs fietsroute deel 1: Haarlem-Tours

Cover St Jacobsroute deel 2
St. Jacobs fietsroute deel 2: Tours-Oloron

Cover St Jacobsroute deel 3
St. Jacobs fietsroute deel 3: Oloron-Santiago de Compostela

Meer informatie

Hoe werkt het bestellen en donateursvoordelen

Opmerkingen

Voor het bijhouden van veranderingen hebben we de hulp van fietsers nodig: stuur je opmerkingen over de route in! De (nog niet gecontroleerde) opmerkingen vind je hieronder. Deze kunnen belangrijk zijn voor wie nu op weg gaat of op weg is.

Eén keer per jaar verzorgt de samensteller van de route een complete lijst met gecontroleerde aanvullingen. Die lijst vind je onder de tab Aanvullingen, voor de meest recente druk en de voorgaande druk. Vergeet niet om die te bekijken voor je vertrekt.

 

Actueel:

deelkaartkmomschrijving
3  Fietsers die alleen deel 3 volgen of de route weer oppakken, onderschatten de eerste dagen. Bergetappes beginnen direct in St.Jean-Pied-de-Port en Oloron, maar ook vanuit Pamplona: die eisen een redelijke klimconditie. Opbouwen/infietsen gaat prima met de route over de Somport, met nog een overnachting in Etsaut, Borce of Urdos.

St. Jacobs fietsroute: Deel 1

Opmerkingen bij 8e druk - 2013

kaartkm heenkm terug+/-plaatssoortomschrijvingdoor wiejaar/maand
7102 !MoerdijkCJolly heet nu Waterweelde en heeft géén trekkershutten.Hans Eggerding2014-09
810 !Galder Het telefoonnummer voor een stempel in de St. Jacobskapel is 076-5612842 (Joke Vermeeren). Beide telefoonnummers die genoemd staan in de 'Aanvullingen' zijn niet correct.Anton Rombouts2016-04
934 !RijkevorselChdHChdH van fam. Willems heet nu 'Simpel en Goe', tel mobiel +32 4868 30878Ireen Proot2015-07
13124 !Aalst Tunneltje is afgesloten ivm werkzaamheden aan het jaagpad langs de Dender. Een omleiding voor fietsers is aangeduid, langs natuurgebied 'De Gerstjens' (niet op de kaart), voorbij de werkzaamheden komt men opnieuw op het fietspad langs de Dender. Patricia van Melckebeke2016-04
16166,5 !Lessines (Lessen) N529 ri Tournai na 2 km wordt een nieuwe rotonde aangelegd, het is echter mogelijk hier langs te fietsen en de weg te vervolgen.H. Kusters2016-05

     +/-  :      + = erbij       - = vervallen    ! = let-op   ... = zie tekst
     soort:      C = camping   ChdH = B&B    H = hotel    F = fietsenmaker   W = winkel    P= picknick

St. Jacobs fietsroute: Deel 2

Opmerkingen bij 6e druk - 2013

kaartkm heenkm terug+/-plaatssoortomschrijvingdoor wiejaar/maand
22154 !Cadillacrefugeaanvulling: pelgrimsgîte in l'hôpital de Cadillac, Rue Cazeau Cazelet, alléén op reservering, +33 556 765 454Ton vd Laan2015-05

     +/-  :      + = erbij       - = vervallen    ! = let-op   ... = zie tekst
     soort:      C = camping   ChdH = B&B    H = hotel    F = fietsenmaker   W = winkel    P= picknick

St. Jacobs fietsroute: Deel 3

Opmerkingen bij 6e druk - 2013

kaartkm heenkm terug+/-plaatssoortomschrijvingdoor wiejaar/maand
9170 !Puente la ReinaHHotel Bidean, telnr. is fout, dit moet zijn: 948 341156Frank Terwindt2015-06
3276 +PamplonaHIn de Calle San Nicolas nummer 12 zit een zeer goede Hostal genaamd ARALAR, Tel: 948.22.11.16/(06)79388986,tarief: €30 per nacht voor een eenpersoonskamer, e-mail: asadoraralar@hotmail.comRoelof van Andel2014-07

     +/-  :      + = erbij       - = vervallen    ! = let-op   ... = zie tekst
     soort:      C = camping   ChdH = B&B    H = hotel    F = fietsenmaker   W = winkel    P= picknick

Opmerking melden

Heb je opmerkingen of suggesties over deze route, de overnachtingen of vervoer? Laat het ons weten! Geef ook aan om welke druk van het routeboekje (jaar) het gaat en op welk kaartnummer en op welke km de melding betrekking heeft.

Alleen bij routes die uit meerdere delen bestaan (bv 1, 2 of 3)
Van de routegids (alleen cijfers, bv 2014)
Geef bij elke opmerking ook aan op welk kaartnummer en welke km de melding betrekking heeft.
Voorletter(s)/voornaam + tussenvoegsel + Achternaam
Vermeld eventueel je telefoonnummer, zodat we je kunnen bellen als dat nodig is.
Is er een bestand (tekst, kaart, plaatje, foto, etc.) dat meegezonden moet worden ?
Bestanden moeten kleiner zijn dan 2 MB.
Toegestane bestandstypen: gif jpg png txt rtf pdf doc docx odt xls xlsx gz zip gpx.

Ervaringen van fietsers

Heb je iets op te merken over foutjes in de route, een gesloten accommodatie, of juist een leuk adresje dat jij hebt gevonden? Stuur dan een Opmerking in.
Wil je graag vertellen waarom je deze route leuk vond, of wil je anderen laten delen in wat je beleefde? Wil je met ons een blog delen?
Vul dan hieronder je ervaring in. Je reactie wordt direct geplaatst.

Reacties

Mijn Santos en ik vertrekken 10 mei naar Santiago de Compostela. Ik heb een maand de tijd en onderweg houd ik een blog/fb-pagina 'Fietsen als smeermiddel voor openheid' bij. Het blog en de fb-pagina hebben als doel om meer openheid en bekendheid te geven over autisme en de bipolaire stoornis bij volwassenen. Daarnaast schrijf ik natuurlijk ook over mijn indrukken en belevenissen onderweg.

St.Jacobs fietsroute dl. 3.
Op blz. 22 van de laatste druk staat o.a.: "Trein  Vanuit Santiago rijdt 1x per dag een snelle dagtrein met weinig stops naar het Spaans-Franse grensplaatsje Irun-Hendaye. De fiets mag nietmee, enz. enz. t/m er zijn geen berichten over schade." Deze laatste regel zou ik graag willen laten schrappen in een volgende uitgave, omdat wij onze fietsen hebben laten verzenden en er wel schade was, die niet werd vergoed. Het zadel van de fiets van mijn vrouw was nl. gescheurd, omdat de handremgreep van mijn fiets er waarschijlijk doorheengegaan was tijdens het vervoer. De transporteur in Hendaye advieseerde ons een brief te schrijven en te versturen naar Irun, dat hebben wij gedaan, maar de transporteur in Irun scheef terug, dat het zadel overal kapot kon zijn gegaan. Hierop heb ik nog een keer gereageerd, dat het echt tijdens her transport gebeurd moest zijn, waarop niet meer is gereageerd. Vandaar mijn verzoek om die regel te schrappen.

Vervoer vanuit St Jean Pied de port naar huis Someren was goed geregeld . Voor 118 euro per fiets via firma Soetens uit Vessum; In Dax hadden we ook de tgv geregeld (Fietsroute loopt langs station van tgv. Er loopt een boemeltreintje van St Jean pied de port naar Bayonne (TGV), duurt een uur; direct aansluiting op tgv Bordeaux; Vanuit Bordeaux gaat er een trein ( om +/- 13.30 uur ) per dag om Parijs heen direct naar Brussel in 6 uur. Reisduur St Jean Pied de port-Eindhoven = 9.50uur -23.00 uur ; (1,5 uur wachten in Bordeaux op die directe trein naar Brussel)

Vorig jaar eind juni heb ik in Oloron Ste Marie een andere cassette laten plaatsen bij de plaatselijke fietsenmaker. Vriendelijke en vlotte bediening en perfect uitgevoerd. Ook de prijs was een meevaller. Ik heb hem dan ook beloofd dit te melden aan de makers van mijn reidgids, wat bij deze dus eindelijk gebeurd is.
Het adres: ets. Igouassel; Rue Despourrins; 64400 Oloron Ste Marie; tel: 05 59 39 06 00

"Hostens, een dorp met veel voorzieningen ...".(blz 76). Wij waren hier op 25/6 en mochten bij godsgratie mee eten met groep in Restaurant des sports. Eerst werden we geweigerd; alleen omdat er echt niets anders open was, mochten we toch mee eten. Twee andere pizzatenten waren dus dicht. De bewoners waaraan we vroegen waar we konden eten kregen medelijden, omdat er niets (open) was. We kregen zelfs wat water/brood aangeboden. We vroegen eigenaar Restaurant des sports om een kaartje voor telnr. Hij vertelde dat hij al lang van te voren vol zit met groepen. Dat betekent dat alleen Le Volcelest nog overnachting kan bieden (hier sliepen wij ook).
'Veel voorzieningen' zette ons dus op het verkeerde been; dat was nl. de reden waarom we naar dit dorp gefietst zijn ipv ons eigen plan om naar St Symphorien te fietsen.
Verder alles perfect!

Reactie toevoegen

Deze wordt niet getoond aan gebruikers
Verversen Geef de karakters in die u in de afbeelding ziet. Neem de tekens uit het bovenstaande figuur over. Wanneer de tekens niet duidelijk zijn, kunt u het formulier verzenden om een nieuw figuur weer te geven. De tekens zijn niet hoofdlettergevoelig.  Audioverificatie gebruiken.